1. Onlaýn suwuň hiline gözegçilik datçikleriniň kesgitlemesi
Onlaýn suwuň hiline gözegçilik datçigi, suw desgalarynyň fiziki we himiki parametrlerini hakyky wagtda anyklaýan takyk analitik enjamdyr. Maddanyň konsentrasiýasyndaky ýa-da häsiýetli intensiwligindäki inçe üýtgeşmeleri adaty, gaýtadan işlenýän elektrik signallaryna öwürýär, suw gurşawyna gözegçilik ulgamlary üçin 24/7 awtomatiki ýazga geçirmäge, görkezmäge we maglumatlary derňemäge mümkinçilik berýär.
Plyönekeý söz bilen aýdylanda, onlaýn suwuň hiline gözegçilik datçikleriniň esasy iş mehanizmi iki esasy ukybyna esaslanýar:
duýgurlyk we
signal öwrülişi.
Duýgurlyk : ion elektrodlary, geçirijilik membranalary we optiki zondlar ýaly aýratyn duýgur komponentler bilen enjamlaşdyrylan datçikler, suwuň hakyky üýtgemelerini ele almak üçin suw nusgalarynda maksatly maddalar bilen belli bir fiziki ýa-da himiki reaksiýalary döredýär.
Signal öwrülişigi : Reaksiýalardan emele gelen inçe üýtgeşmeler (potensial tapawut, tok, ýagtylygyň intensiwligi we temperatura üýtgemelerini goşmak bilen) 4–20 mA analog tok signallaryny we sanly aragatnaşyk signallaryny goşmak bilen standart elektrik çykyş signallaryna öwrülýär.
Akylly suw gurşawyna gözegçilik ulgamlarynyň esasy enjamy hökmünde onlaýn suwuň hiline gözegçilik datçikleri giňden ornaşdyrylýar
Suw hojalygynyň suw hiline gözegçilik ulgamy , onlaýn awtomatiki gözegçilik stansiýalary, suw gurşawyna gözegçilik buýlary, ykjam gözegçilik gämileri we senagat suwunyň real wagt gözegçilik ssenarileri.
2. Adaty suwuň hilini ölçemegiň bäş parametri
Adaty suw hiliniň bäş parametri, suw desgalarynyň fiziki, himiki we ekologiki häsiýetli ölçeglerini öz içine alýan suw gurşawynyň esasy ýagdaýyna baha bermek üçin iň esasy we abraýly görkezijilerdir. Univershliumumy ykrar edilen esasy parametrler aşakdakylar:
Suwuň temperaturasy : Suwuň hilini ölçemek üçin diýen ýaly esasy düzediş parametri. Suwdaky erän kislorodyň düzümine, mikroblaryň işjeňligine we suw himiki reaksiýalarynyň tizligine gönüden-göni täsir edýär, suw gurşawyna baha bermek üçin esasy çeşme bolup hyzmat edýär.
pH Gymmatlygy : Suw desgalarynyň kislotasyny we aşgarlygyny häsiýetlendirýän esasy görkeziji. Suw jandarlarynyň ýaşamagyna we köpelmegine, şeýle hem suwdaky dürli hapalaýjy maddalaryň göçmegine, üýtgemegine we baýlaşdyrylmagyna uly täsir edýär.
Eredilen kislorod (DO) : Suwda erän molekulýar kislorodyň konsentrasiýasyna degişlidir. Suw desgalarynyň öz-özüni arassalamak ukybyna baha bermek we suw ekologiki gurşawynyň saglyk ýagdaýyna baha bermek üçin möhüm baha indeksidir.
Geçirijilik : Suwuň duzlulygyna we erän gaty jisimlere (TDS) laýyk gelýän suwda erän ionlaryň umumy konsentrasiýasyny gytaklaýyn görkezýär. Suw desgalarynyň minerallaşma derejesini we organiki däl hapalanma derejesini netijeli häsiýetlendirip biler.
Turbidity : togtadylan çökündiler, suwotulary, organiki galyndylar we beýleki bölejik maddalary sebäpli dörän suw desgalarynyň ýagtylygy bloklaýan derejesini görkezýär. Suwuň arassalygyna we togtadylan hapalanma derejesine baha bermek üçin möhüm wizual we fiziki görkeziji.
Bellik : Bäş adaty parametriň konfigurasiýasy belli bir amaly ssenariýalary üçin birneme düzedilip bilner. Aýry-aýry gözegçilik talaplary üçin redoks potensialy (ORP) ýa-da duzlulyk bölekleýin parametrleri çalşyp biler, ýokardaky bäş görkeziji bolsa iň giňden kabul edilen we pudak tarapyndan ykrar edilen standart konfigurasiýa bolup galýar.
3. Optiki suwuň hil datçikleriniň klassifikasiýasy we ýörelgeleri
Optiki suw hil datçikleri, suwuň maddalary bilen ýagtylygyň, şol sanda ýagtylygyň siňdirilmegi, ýaýramagy, floresan we fosforensiýa ýaly optiki täsir ediş aýratynlyklaryna esaslanyp, suwuň hiliniň parametrlerini kesgitleýärler. Reagent sarp etmäni, çalt seslenme tizligini we güýçli elektromagnit päsgelçilik ukybyny görkezmän, ýokary suw gurşawyny kesgitlemekde esasy gözegçilik enjamlaryna öwrüldi. Esasy görnüşleri we amaly programmalary aşakda jemlenendir:
3.1 Ultramelewşe-görünýän (UV-Vis) siňdiriş spektr datçikleri
Iş prinsipi : “Beer-Lambert” kanunyna görä, sensor belli bir ultramelewşe we görünýän tolkun uzynlyklarynda suw nusgalarynyň ýagtylyk siňdiriş güýjüni kesgitleýär we siňdiriş bilen madda konsentrasiýasynyň arasyndaky çyzykly baglanyşyk arkaly maksatly hapalaýjylaryň konsentrasiýasyny mukdar taýdan hasaplaýar.
Esasy programmalar : Himiki kislorod islegini (COD), nitrat azotyny (NO3-N), umumy organiki uglerody (TOC) we suwdaky benzol seriýasy ýaly häsiýetli organiki hapalaýjylary hakyky wagtda kesgitlemek.
3.2 Floresan datçikleri
Iş ýörelgesi : Suw nusgalaryny belli bir tolkun uzynlygy tolgundyryjy çyra bilen şöhlelendiriň we maksatly maddalaryň mukdar taýdan gözegçiligini amala aşyrmak üçin suwda floresan maddalaryň tolgunmagy netijesinde emele gelýän uzyn tolkun uzynlygy emissiýasynyň ýagtylygyny kesgitläň.
Esasy programmalar
• Hlorofil-datçikler: Suwdaky hlorofil floresan intensiwligini kesgitlemek, algal güllemegi we suwuň ewtrofikasiýasy üçin irki duýduryş bermek arkaly algal biomassasyny we dykyzlygyny çaklaň.
• CDOM / FDOM datçikleri: Organiki hapalanmagy yzarlamak we suwuň ekologiki bahalandyrylmagy üçin ulanylýan reňkli erän organiki maddalaryň (CDOM) we floresan erän organiki maddalaryň (FDOM) konsentrasiýasyna gözegçilik ediň.
• Nebiti hapalaýjy datçikler: Suw nebitiniň dökülmegine we nebitiň hapalanmagyna onlaýn gözegçilik etmek üçin nebit maddalarynda poliksik aromatiki uglewodorodlaryň özboluşly floresan aýratynlyklaryny ulanyň.
3.3 Bulaşyklyk / dargadylan ýagtylyk datçikleri
Iş ýörelgesi : Suwdaky togtadylan bölejikler tarapyndan emele gelýän ýagtylygyň ýaýramagynyň intensiwligini kesgitläň. Köplenç suwuň bulaşyklygyny kesgitlemek üçin 90 ° dargadylan ýagtylygy kesgitlemek ýa-da 180 ° geçýän ýagtylygy kesgitlemek usullaryny kabul edýär.
Esasy programmalar : surfaceerüsti suwlarda, içerki kanalizasiýa we senagat hapa suwlarynda suwuň bulaşyklygyny göni we ýokary takyk ölçemek.
3.4 Lazer spektr datçikleri
Iş ýörelgesi : monokary monohromatiki, ýokary ýagtylyk we pes päsgelçilik artykmaçlyklaryna eýe bolan lazeri ýagtylyk çeşmesi hökmünde kabul ediň. “Raman” spektroskopiýasy we sazlanyp bilinýän diod lazer siňdiriş spektroskopiýa tehnologiýasy bilen utgaşyp, ultra duýgur yz tapylmagyna ýetýär.
Esasy goşundylar : waterokary derejeli suw gurşawyna gowy gözegçilik etmek üçin suwda erän gazlary (metan, kömürturşy gazy we ş.m.) we pes konsentrasiýaly mikro hapalaýjy maddalary tapmak.
4. Ion suwunyň hil datçikleriniň klassifikasiýasy
Ion suwunyň hil datçikleri suwdaky belli ion maddalary üçin hünär kesgitleýji enjamlardyr. Olaryň esasy tehnologiýasy ion saýlaýjy elektrodlara we ösen elektrokimiki duýgur ýörelgelerine esaslanýar. Simpleönekeý gurluşy, çalt reaksiýasy we arzan bahasy bolan suw nusgalarynda maksatly ionlaryň işjeňligini we konsentrasiýasyny takyk ele alyp bilerler we adaty suw hiliniň ion indeksine gözegçilikde giňden ulanylýar.
